Dwójka pełna tajemnic

Oddział II Sztabu Generalnego Wojska Polskiego – tzw. Dwójka – był komórką sztabu zajmującą się m.in. wywiadem, radiowywiadem i kontrwywiadem, a także kryptologią oraz dywersją pozafrontową.

Dwójka działała od października 1918 roku. W okresie międzywojennym odniosła sporo sukcesów. Dysponowała m.in. rozbudowaną siatką agentów na terenie III Rzeszy. Warto pamiętać, że to dzięki pracownikom Biura Szyfrów powstała polska szkoła kryptologii i kryptoanalizy – słusznie uważana za jedną z najlepszych na świecie. To właśnie Biuro Szyfrów zorganizowało tajny kurs w 1929 r. w Poznaniu, który wyłonił trójkę genialnych matematyków: Mariana Rejewskiego, Jerzego Różyckiego i Henryka Zygalskiego, pogromców kodu słynnej niemieckiej maszyny szyfrującej Enigma.

Największy sukces „Dwójka” odniosła jeszcze podczas wojny polsko-bolszewickiej 1919-1921: polscy kryptolodzy nie tylko złamali szyfry Armii Czerwonej, ale również zablokowali jej łączność i przeprowadzili udaną akcję dezinformującą w kluczowym momencie Bitwy Warszawskiej.

Szczególnie spektakularna była działalność wywiadowcza placówki IN-3 w Berlinie, utworzonej przez majora Jerzego Sosnowskiego, jednego z najwybitniejszych polskich szpiegów w historii. Sosnowski zdobył m.in. dowody na łamanie przez Niemców postanowień traktatu wersalskiego, dowody na tajną wojskową współpracę niemiecko-sowiecką, a także niemiecki plan wojny przeciwko Polsce.

Z kolei w ramach akcji „Wózek” bydgoska Ekspozytura nr 3 inwigilowała przesyłki pocztowe przewożone tranzytem koleją z Niemiec do Prus i Gdańska przez polskie Pomorze. W drugiej połowie lat 30. XX wieku „dwójkarze” zdobyli ważne informacje na temat niemieckich przygotowań do wojny, m.in. rozpoznając koncentrację aż 40 wielkich jednostek niemieckich.